Hadith-Theological Research

Hadith-Theological Research

Criticism of Doubts Regarding the Processual Evolution of the Shiite School and the Superhuman Qualities of the Imams (A) with a New Inductive Approach

Document Type : Original Article

Authors
Mohsen Rafaat 1
Amirhosein Rahbar 2
Behnaz Mohammad Kazemi 3
1 Associate Professor, Department of Quran Sciences and Hadith, Hazrat-e Masoumeh University, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Faculty of Management and Accounting, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
3 Master`s Graduate in Quran Sciences and Hadith, Faculty of Theology, Farabi College, University of Tehran, Qom, Iran
10.22034/thr.2025.2045638.1064
Abstract
The Shi'a Imami (Twelver Shi'ism) considers the Imams (A) and their leaders to possess supernatural and unique qualities, including infallibility and superhuman attributes. These beliefs are fundamental to the formation of the Twelver Shi'a sect. However, such beliefs have been subject to criticism, especially concerning the concepts of Mahdism and the origins of Twelver Shi'ism. These critiques often stem from a deductive reasoning that presumes any miraculous event is inherently dubious. This research aims to refute these criticisms through an inductive approach, providing a systematic compilation of well-documented miraculous occurrences attributed to the Imams. By examining historical texts, both Shi'a and non-Shi'a, the study seeks to demonstrate the plausibility of these supernatural attributes. The extraordinary concentration of miracles attributed to these twelve successive Imams challenges the conventional historical understanding of human capabilities. Moreover, the widespread and consistent reports of near-death experiences involving encounters with the Imams further corroborate these miraculous claims. The abundance of such extraordinary occurrences within this specific lineage poses a significant challenge to the notion that Shi'a beliefs about the Imams are the result of gradual theological development or are inherently irrational. Consequently, what Orientalists have presented as a critique of Shi'ism, when examined through an inductive-statistical lens, transforms into a compelling argument in its favor."
Keywords
Condensation Theory
Orientalists
Doubt
Infallibility
Mahdism

  1. - قرآن کریم.

    1. ابن­ابی­الحدید، عبدالحمیدبن­هبة­الله. شرح نهج­البلاغه، تحقیق: محمدابوالفضل ابراهیم، مصر: داراحیاءالکتب العربیة، 1378ق.
    2. ابن­حنبل، احمد­بن­محمد. المسند، بیروت:دار صادر، 1368ق.
    3. ابن­سعد، محمدبن­سعد­بن‌منیع‌ الهاشمی. الطبقات ‌الکبری، تحقیق: محمدعبدالقادر عطا، بیروت: دارالکتب العلمیة،1410ق.
    4. ابن­طقطقی، محمدبن­علی. الفخری، تحقیق: عبدالقادرمحمدمایو، بیروت:دارالقلم العربی، 1418ق.
    5. ابن­عساکر، علی­بن­حسن. تاریخ مدینة دمشق، تحقیق:علی شیری، بیروت: دارالفکر، 1415ق.
    6. ابن­کثیردمشقی، ابوالفداءاسماعیل. البدایةوالنهایة، بیروت:دارالمعرفة، 1422ق.
    7. اتان کلبرگ (ترجمه محسن الویری).«از امامیه تا اثنی­عشریه»،فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق(ع)،ش2، 1374ش.
    8. احمدی­ندوشن، محمدرضا؛زمانی، محمدحسن.«بررسی انتقادی دیدگاه خاورشناسان درباره­ی سیره حکومتی امام حسن(ع)»، فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ اسلام،ش4، 1394ش.
    9. اصفهانی، ابوالفرج علی­بن­حسین. مقاتل الطالبیین، تحقیق: سیداحمد صقر، بیروت: دارالمعرفه، بی‌تا.
    10. اعتمادی­نیا، مجتبی. زندگی درکرانه­ها، بی­جا، حکمت سینا، 1392ش.
    11. اعتمادی‌نیا، مجتبی؛رضانیا، حمید. «تجربه‌های نزدیک به مرگ بررسی چیستی ونحوه‌ی دلالت آن دراثبات حیات پس ازمرگ»، پژوهش‌های ادیانی، ش3، صص89-108، 1393ش.
    12. آکوچکیان، عبدالحمید؛ ساعی، محبوبه؛ قاسمیان­نژاد جهرمی، علی­نقی.«تجربه­های نزدیک به مرگ:دلیلی تجربی بر ادامه­ی حیات پس ازمرگ». فلسفه و کلام (حکمت و فلسفه)، 4(9)، 1392ش.
    13. الویری، محسن. «نقد نظریه­ای در پیدایش شیعه­ی اثنی­عشری»، فصلنامه دانشگاه امام صادق(ع)،ش2، 1374ش.
    14. ­­­­­­­­_________.«گونه­شناسی انتقادی دیدگاه­ها درباره­ی تاریخ و چگونگی پیدایش تشیع»، فصلنامه تاریخ و فرهنگ اسلامی، ش8، 1391ش.
    15. ایروین، هاروی. جی. مقدمه­ای بر فراروانشناسی، ترجمه:احمد جلالی، تهران: پادرا، 1389 ش.
    16. ایگناس گلدزیهر. العقیدة و الشریعة فی الإسلام، ترجمه: محمدیوسف موسی، علی حسن عبدالقادر و عبدالعزیز عبدالحق، قاهره: المرکز القومی، 2013م.
    17. ایگناس گلدزیهر. درس­هایی درباره­ی اسلام، ترجمه:علی­نقی منزوی، تهران: انتشارات کمانگیر، 1357ش.
    18. بتی‌جین‌ایدی. در آغوش نور، ترجمه:فریده مهدوی دامغانی، بی­جا، ذهن­آویز، 1401ش.
    19. تمیمی، احمدبن­علی، مسندابی‌یعلی، تحقیق: حسین سلیم اسد، بی­جا:دارالمأمون، بی­تا.
    20. جاحظ،عمروبن­بحر،الرسائل السیاسیة،بیروت:دارالمکتبه هلال،1423ق.
    21. جفری لانگ. شواهد تجربی حیات پس ازمرگ، ترجمه: علی­نقی‌ قاسمیان‌نژاد و محمدباقر کجباف، اصفهان، انتشارات دانشگاه اصفهان، 1394ش.
    22. حسن­پور، سیدعبدالکریم؛ بارانی،محمدرضا. «بررسی تحلیلی روش خاورشناسان درتبیین جایگاه سیاسی و دینی امام محمدباقر (ع)»، شیعه­پژوهی، ش5، 1394ش.
    23. حسینی­خامنه­ای،سیدعلی. انسان250ساله، تهران:صهبا، 1390ش.
    24. حسینی‌میلانی، علی. شرح منهاج الکرامة فی معرفة الامامة، قم:دارالهجره، 1418ق.
    25. حکیم، محمدتقی. السنة فی الشریعة الاسلامیة، بی­جا، بی‌نا، بی‌تا.
    26. دارمستتر. مهدی از صدراسلام تا قرن سیزدهم، ترجمه:محسن جهان‌سوز، تهران:کتابفروشی ادب، 1317ش.
    27. دستغیب، عبدالحسین. داستان‌های شگفت، تهران:صبا، 1362ش.
    28. دونالدسن، دوایت. عقیدة الشیعه، مصر:مکتبه ‌الخانجی، 1365ق.
    29. رجبی، محمد؛حاجی­زاده، یدالله. غالیان و شیوه­های برخورد امامان معصوم (ع) با ایشان، قم: معارف، 1394ش.
    30. رحیمی، عبدالرفیع. «آموزه­های تشیع درمنظومه­ی فکری گلدزیهر»،پژوهش­های علم و دین، ش1، 1398ش.
    31. رشید، عبدالله­بن­عبدالرحمن­بن­صالح. عاشوراء عند الإمامیه الإثنی­عشریه و آثارها عرض و نقد، ریاض:جامعه ام‌القری، 1432ق.
    32. رضایی­هفتادر،حسن؛ برخورداری، علی؛ سروی، فاطمه. «نقدآراء خاورشناسان درباره­ی عصمت پیامبر (ص)»، فصلنامه اندیشه نوین دینی، ش37، 1393ش.
    33. رضی­بها بادی، بی­بی­سادات؛جواندل، نرجس. «نقد و بررسی مقاله­ی عصمت از دایره­المعارف لایدن براساس آراء و مبانی شیعه»، شیعه‌شناسی، ش48، 1393ش.
    34. رفعت، محسن؛رهبر، امیرحسین. «صورت­بندی استدلالی جدید درحقانیت اسلام؛ تبیین نظریه­ی چگالش فضائل در نسل بلافصل»، الهیات تطبیقی،ش24، ص15-40، 1399ش.
    35. ساعی، محبوبه؛ قاسمیان­نژاد، علی­نقی. «بررسی چیستی تجربه­ی نزدیک به مرگ و نقد دیدگاه­های متناظر با آن»، اندیشه­ی نوین دینی، ش38، 1393ش.
    36. سلیمانی­امیری، جواد.«بازشناسی تاریخ آغاز پرداخت و دریافت خمس؛بررسی انتقادی دیدگاه بازتاب­ یافته در کتاب مکتب در فرآیند تکامل»، تاریخ اسلام، ش78، 1398ش.
    37. سهروردی ،شهاب­الدین. المشارع و المطارحات، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تهران:پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،1380ش.
    38. الحکمة ‌الإشراقیة، مصحح:محمد (جلال­الدین) ملکی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دانشگاه ادیان و مذاهب،1393ش.
    39. سهیلی، حمیدرضا. بوی بهشت داستان‌هایی از شفایافتگان حرم امام رضا (ع)، مشهد:آستان قدس رضوی، به نشر، 1378ش.
    40. صدوق، محمدبن­علی. عیون اخبارالرضا، تحقیق:مهدی لاجوردی، تهران:جهان، 1378ق.
    41. صفری­فروشانی، نعمت­الله؛اخلاقی، معصومه. «نقد و بررسی زندگی امام حسن(ع) از دیدگاه دونالدسن»، طلوع نور،ش39، 1391ش.
    42. طباطبایی، سیدمحمد حسین. شیعه در اسلام، مقدمه: سیدحسین نصر، قم:بوستان کتاب، 1388ش.
    43. طبرانی، ابوالقاسم سلیمان­بن­احمد. المعجم‌الأوسط، تحقیق:قسم التحقیق بدارالحرمین، ابومعاذطارق­بن­عوض­الله: دارالحرمین، 1415ق.
    44. طوسی، محمدبن­حسن. الغیبة، تحقیق: عبادالله تهرانی و علی‌احمد ناصح، قم: دارالمعارف الاسلامیة، 1411ق.
    45. طوسی، محمدبن‌حسن. الامالی، تحقیق:موسسه‌البعثه، قم:دارالثقافه، 1414ق.
    46. عبدالمحمدی، حسین؛ رحیمی، اسدالله. «بررسی و نقد مبانی قرآنی،حدیثی و کلامی کتاب مکتب در فرآیند تکامل درباره علم غیب امامان»، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ش88، 1400ش.
    47. علاءالمحدثین، جواد.«نقدی بر فرضیه­ی تطور امامت شیعی»،فصلنامه امامت­پژوهی، ش8، 1391ش.
    48. عهدعتیق، نوئیم (اول‌پادشاهان): 17.
    49. فاروق، عمر، بحوث فی التاریخ العباسی، بیروت: دارالقلم، 1355ق.
    50. فان فلوتن. تاریخ شیعه و علل سقوط بنی­امیه،سیدمرتضی هاشمی­حائری،چاپ تهران، بی­جا، بی‌تا.
    51. فقهی­زاده، عبدالهادی؛امیری، محمدمقداد.«تحلیل انتقادی دیدگاه مدرسی­طباطبایی در کتاب مکتب در فرآیند تکامل در مورد احادیث شیعی»، پژوهش­های قرآن و حدیث، ش1، 1394ش.
    52. فقهی‌زاده، عبدالهادی؛ صادقی، سیدجعفر. «نقش عباسیان درجعل و تحریف روایات مهدوی»، مشرق موعود، ش29، صص135-164، 1393ش.
    53. فیروزی، لیلا؛ آژیر، اسدالله؛ بختیاری، فاطمه. «تبیین تجربه‌های نزدیک به مرگ براساس نظریه‌ی عالم مثال سهروردی»، فلسفه دین، ش19، صص 267-292، 1401ش.
    54. قربانی‌مبین، حمیدرضا و خسروپناه، عبدالحسین. «نقد روش­شناسی نظریه­ی علمای ابرار با تأکید بر کتاب مکتب در فرآیند تکامل»، اندیشه نوین دینی، ش32، 1392ش.
    55. «نقد روش­شناسی تاریخ تفکر تشیع در کتاب مکتب در فرآیند تکامل»،مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی،ش2، 1395ش.
    56. قلقشندی، احمدبن­علی. مآثر الإنافة فی معالم الخلافة،تحقیق: عالم الکتب، بی­جا، بی‌تا.
    57. کاظم‌خانلو، ناصر؛ آزادی، علی.«تحلیل عرفانی کشف و شهود در فلسفه سهروردی»، عرفان اسلامی، ش53، صص285-295، 1396ش.
    58. کثیری، منصور؛ فاریاب، محمدحسین. «نقش و جایگاه تجربیات نزدیک به مرگ دراثبات وجود روح»، معرفت، ش296، صص59-70، 1401ش.
    59. کشی، محمدبن­عمر. رجال الکشی، تحقیق:شیخ طوسی، حسن مصطفوی، مشهد: نشردانشگاه مشهد، 1409ق.
    60. کلینی، محمدبن‌یعقوب. الکافی، تحقیق:علی‌اکبر غفاری ‌و محمد آخوندی، تهران :دارالکتب‌الاسلامیه، 1407ق.
    61. گروه فرهنگی شهیدابراهیم هادی.سه دقیقه در قیامت، تهران:موسسه شهید ابراهیم هادی، 1399ش.
    62. لیثی‌واسطی، علی. عیون الحکم و المواعظ، محقق:حسین حسنی بیرجندی، قم:دارالحدیث، 1376ش.
    63. متقی­هندی، علاءالدین علی. کنزالعمال فی سنن الأقوال و الأفعال، تحقیق:بکری‌حیانی، بیروت: موسسه الرساله، 1409ق.
    64. مدرسی­طباطبایی، حسین. مکتب در فرآیند تکامل، ترجمه:هاشم ایزدپناه، تهران: کویر، 1394ش.
    65. مرتضی­عاملی، جعفر. زواج المتعه، بیروت:دارالسیره، 1422ق.
    66. الصحیح من سیره النبی الأعظم (ص)،بیروت:دارالهادی،1415ق.
    67. مسعودی، علی­بن­حسین. التنبیه و الاشراف، تصحیح: عبدالله اسماعیل صاوی، القاهره:دارالصاوی، بی‌تا.
    68. مطهری، مرتضی. وحی و نبوت، تهران:صدرا، 1389ش.
    69. قیام و انقلاب مهدی (عج)، تهران:صدرا، چاپ6، 1398ق.
    70. مغنیه، محمدجواد. الشیعه فی المیزان، بیروت:دارالتعارف، 1399ق.
    71. مکارم‌شیرازی، ناصر. تفسیرنمونه، تهران:دارالکتب‌الاسلامیه، 1387ش.
    72. ملکی،محمد.«تعامل عقل وشهوددرشکل­گیری فلسفه­ی اشراق»،تاریخ فلسفه دراسلام،ش1، ص29-55، 1401ش.
    73. منتظری، حسینعلی. نظام الحکم فی الاسلام، بی­جا، بی‌نا،1380ش.
    74. مودی، ریموند، زندگی پس از زندگی.ترجمه:شهناز انوشیروانی، تهران: رسا، 1373ش.
    75. ­­­­_____________________.ترجمه:شهناز انوشیروانی، تهران: رسا، 1377ش.
    76. موزون، عباس، (کارگردان). زندگی پس از زندگی (تجربه ایمان عبدالمالکی)، شبکه4، (چهارم وپنجم اردیبهشت1400ش).
    77. زندگی پس از زندگی (تجربه بهروز عظیمی)، شبکه4، (چهارده اردیبهشت1400ش).
    78. زندگی پس اززندگی (تجربه مهدی اسفندیاری)، شبکه4، (هفده اردیبهشت1400ش).
    79. زندگی پس از زندگی (تجربه طیب پیشداد)، شبکه4، (بیست ‌و پنج‌ اسفند 1402ش).
    80. موسوی، سیده­منا.«از غلو تا تقصیر تأملی بر کتاب مکتب در فرآیند تکامل»، پژوهش­های فلسفی کلامی، ش71، ص173-196، 1396ش.
    81. موسوی‌گیلانی، سیدرضی.«مهدویت از دیدگاه دین‌پژوهان غربی، قم: بنیاد فرهنگی موعود»، مرکزتخصصی مهدویت، 1385ش.
    82. موسوی‌راد، سیدجابر. «بررسی میزان اعتبار تجارب نزدیک به مرگ»، فلسفه دین، ش19،صص490-500، 1401ش.
    83. نیشابوری، حاکم. المستدرک علی الصحیحین، تحقیق: یوسف مرعشلی، بی­جا، بی‌تا.
    84. وحیدخراسانی، حسین. منهاج الصالحین، بی­جا، بی­نا، بی‌تا.
    85. هیثمی، ابن­حجر. حواشی‌الشروانی، بیروت:دارصادر، بی‌تا.
    86. هیثمی، نورالدین علی.مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت:دارالکتب­العلمیه، 1408ق.
    87. یزدی­حائری، علی. الزام الناصب فی اثبات الحجة الغائب، تحقیق: علی­ عاشور، بی­جا، بی‌تا.