Hadith-Theological Research

Hadith-Theological Research

The Necessity of Engaging with the Science of Takhrīj in the References of the Theological-Gnostic Correspondence between Ayatollah Gharawi Isfahani and Ayatollah Karbalā’ī

Document Type : Original Article

Author
Mojtaba Shahrajabian
Phd Student, Department of Imamyyah Theology, University of Quran and Hadith, Qom, Iran
10.22034/thr.2025.2062474.1113
Abstract
Hadith sciences can be applied across various fields of Islamic studies. One such discipline is Takhrīj—the process of sourcing and authenticating hadiths. The valuable function of this science, especially in theological contexts, is undeniable due to the centrality of belief in Islamic thought. This study highlights the necessity of employing Takhrīj in one of the major theological-philosophical-gnostic correspondences: a written exchange between two prominent Shi'a scholars, Ayatollah Sheikh Muhammad Husayn Isfahani and Ayatollah Sayyid Ahmad Karbalā’ī, addressing topics such as the simplicity of the Divine Essence, the unity of existence, and the relationship between God’s names and attributes. Commentaries and annotations by figures such as Allāmah Ṭabāṭabā’ī and Sayyid Husaynī Ṭihrānī also accompany this debate. The sensitive nature of the subjects discussed, along with the scholarly stature and influence of the participants within the Shi'a intellectual tradition, underscores the importance of precision in analyzing this correspondence and the need to apply Takhrīj rigorously. Engaging with this science is essential for avoiding fallacies, reaching accurate conclusions, preventing ineffective or misleading dialogue, and safeguarding against the misattribution of statements to the infallibles. This paper seeks to explore how the application of Takhrīj affects the outcomes of such theological debates, and how attention—or neglect—toward this science can alter the trajectory of scholarly discourse. The findings reveal instances of distortion, textual corruption, omitted chains of transmission, additional narrations, and pseudo-hadith statements, all of which emphasize the critical importance of engaging with Takhrīj in this context.
Keywords
Takhrīj al-Hadith
Theological-Philosophical
Debates
Comparative-Analytical
Study

  1. - قرآن کریم.

    1. ابراهیمیان آملی، سید یوسف، جلوۀ دلدار ترجمۀ جامع الاسرار و منبع الانوار، تهران، نشر رسانش، چاپ اول، 1381 ش.
    2. ابن درویش بن محمد الحوت، محمد، اسنی المطالب فی احادیث المختلفه المراتب، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1412 ق.
    3. ابن أبی الحدید، عزّ الدین، شرح نهج البلاغة، محمد عبد الکریم النمری، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ: یکم، 1404 ق.
    4. ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمن، معرفة انواع علوم الحدیث، محقق: نو رالدین عتر، بیروت، دار الفکر، 1406ق.
    5. ابن طاووس، علی بن موسی، الاقبال بالاعمال الحسنه، قم، نشر دفتر تبلیغات اسلامی، 1376 ش.
    6. ابن فهد حلی، احمد بن محمد، التحصین فی صفات العارفین، قم، مدرسه الامام المهدی عجل الله تعالی فرجه، چاپ دوم، 1406 ق.
    7. ابن فهد حلی، احمد بن محمد، عدة الداعی و نجاح الساعی، قم، دار الکتب الاسلامی، 1402 ق.
    8. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار صادر، چاپ: سوم، 1414 ه.ق.
    9. ابن هشام، السیرة النبویة، تحقیق سقا، مصر، مکتبة مصطفی البابی، صبع ثانی، 1375 ق.
    10. اسعدی، علیرضا، «نقد و بررسی انتساب تشبیه و تجسیم به هشام بن حکم»، نقد و نظر، سال شانزدهم، شماره دوم، ص 169 – 191، 1390 ش.
    11. امین جبل العاملی، سید محسن، مستدرک اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1403 ق.
    12. برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، قم، دارالکتب الاسلامیه، 1371 ق.
    13. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، قم، دار الکتاب الإسلامی، چاپ دوم، 1402 ق.
    14. ترابی، حسین، «پژوهشی دربارۀ ذیل دعای عرفه»، فصلنامۀ سمات پاییز 1389، سال اول، شماره سوم، صفحه 18 تا 27.
    15. حر عاملی، محمد بن حسن، الجواهر السنیه فی الاحادیث القدسیه (کلیات حدیث قدسی)، مترجم: زین‌العابدین کاظمی خلخالی، تهران، انتشارات دهقان، نوبت چاپ ششم، 85 ش.
    16. حر عاملی، محمد بن حسن، إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، قم، نشر اعلمی، 1425 ق.
    17. حر عاملی، محمد بن حسن، الوسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، چاپ اول، 1409 ق.
    18. حسکانى، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، محمد باقر محمودی، تهران، مؤسسة الطبع و النشر فی وزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی، چاپ یکم، 1411 ق.
    19. حسینی طهرانی، سید محمدحسین، توحید علمی و عینی در مکاتیب حکمی و عرفانی، مشهد، انتشارات علامه طباطبایی، طبع سوم، رمضان المبارک 1419 ق.
    20. حسینی طهرانی، سید محمد حسین، مهر تابناک، دوره علوم و مبانی اسلام و تشیّع، بی‏جا، بی تا.
    21. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، بیروت، دار القلم، چاپ: یکم، 1412 ق.
    22. زاهدی فر، سیفعلی، «اعتبارسنجی حدیث «موتُوا قَبلَ أنْ تَموتُوا»، دوفصلنامه علمی حدیث‏پژوهی، 1398، شماره 22.
    23. سخاوی، شمس الدین محمد بن عبد الرحمن، فتح المغیث شرح ألفیة الحدیث، بیروت، دار الکتابة العلمیه، 1403 ق.
    24. سخاوی، شمس الدین محمد بن عبدالرحمن، المقاصد الحسنة، بیروت، دار الکتب العربی، 1405 ق.
    25. سیوطی، جلال الدین، تدریب الراوی فی شرح تقریب النواوی، بیروت، مکتبه الکوثر، الطبعة الاول 1414ق. 257.
    26. شحود، علی بن نایف، المفصّل فی اصول التخریج و دراسة الأسانید، بی‏جا، بی‏تا.
    27. صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم، شرح أصول الکافی (صدرا)، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1383 ش.
    28. صدوق (ابن بابویه)، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه‏، علی اکبر غفاری، قم، انتشارات اسلامى، چاپ: دوم، 1413 ق.
    29. صدوق (ابن بابویه)، محمد بن على، التوحید، قم، مؤسسة النشر الإسلامی‏، چاپ اول، 1398 ق.
    30. طحان، محمود، اصول التخریج و دراسة الأسانید، بیروت، دار القرآن الکریم، چاپ دوم، 1979م.
    31. طوسی، محمد بن حسن، امالی، قم، دارالثقافه، 1414 ق.
    32. غروی اصفهانی، محمدحسین، نهایة الدرایة فی شرح الکفایة، بیروت، موسسة آل البیت علیهم‌السلام لاحیاء التراث‏، چاپ دوم، 1429 ق.
    33. قزوینی، ملا خلیل بن غازی، الشافی فی شرح الکافی، قم، دار الحدیث، 1429 ق.
    34. قزوینی رازی، ابوالحسین، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، محقق: عبد السلام محمد هارون، بیروت، دار الفکر، 1399 ق.
    35. قطان، مناع بن خلیل، مباحث فی علوم الحدیث، ریاض، بی‏تا.
    36. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ: چهارم، 1407 ق.
    37. کلابذی، بخاری، ابوبکر محمد بن اسحاق، التعرف لمذهب اهل التصوف، قاهره، المکتبه الخانجی، الطبعه الثانیه، 1415 ق.
    38. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار علیهم‌السلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403 ق.
    39. محمودی، عباس، کارکرد دانش تخریج در گردآوری و اعتبار سنجی احادیث، پایان‌نامه سطح 4 حوزۀ علمیه قم، 1398 ش.
    40. ملکی تبریزی، میرزا جواد، رساله لقاء الله به ضمیمه رساله لقاء الله امام خمینى، قم، آل علی (ع)، چاپ هفتم، 1385 ش.
    41. میرداماد، سیدمحمدباقر، الرواشح السماویة فی شرح الأحادیث الإمامیه، قم، 1405 ق.