Hadith-Theological Research

Hadith-Theological Research

Critical Analysis of the Wahhabi Perspective on Ignoring the Monotheism of Sovereignty and Its Consequences in the Light of the Quran and Hadith

Document Type : Original Article

Authors
Amirreza Mirzaei 1
mojtaba moradimaci 2
1 Level 3 Scholar, Imam Athar Seminary Institute of Higher Education, Mashhad, Iran
2 PhD student at the University of Religions and Denominations, Qom, higher education teacher at Khorasan Seminary, Mashhad
10.22034/thr.2025.2077856.1153
Abstract
   Monotheism, as the fundamental axis of divine religions, plays a pivotal role in the dimensions of governance and legislation, in addition to the worship aspect; as the noble verse Indeed, the rule is only for Allah explains the monopoly of sovereignty in the divine essence. The issue of the present study is to criticize the reductionist approach of the Wahhabi movement, which, by focusing exclusively on monotheism of worship and ignoring monotheism of sovereignty, reduces the mission of the divine prophets to a mere call to worship rituals and paves the way for deviant and takfiri readings in the Islamic world. This study, using a descriptive-analytical method and citing verses of the Holy Quran and authentic narrations, critically examines the epistemological foundations of this view and its consequences on the philosophy of sending a messenger. The findings of the study show that the exclusive interpretation of monotheism by Wahhabism faces three fundamental challenges: first, it conflicts with explicit Quranic texts regarding the negation of tyrants and the establishment of justice, which consider divine sovereignty to be the pillar of the mission; second, it conflicts with the views of prominent Sunni commentators such as Fakhr al-Razi and Ibn Kathir, who have emphasized the semantic coherence of "worship" and "absolute obedience"; and third, it conflicts with the practical conduct of the Prophet (PBUH) in establishing government and the rational ruling based on the coherence of creation and the right to legislate. Finally, the study proves that monotheism of sovereignty is not only a marginal pillar, but is the ultimate philosophy of the mission of the prophets to achieve justice and comprehensive servitude, and reducing it to individual worship is a distortion of the revealed message.

The central critique of this study rests on the principle of *semantic equivalence between worship (‘ibādah) and obedience (ṭā‘ah)* as acknowledged by prominent Sunni exegetes. If worship indeed equates to obedience, then reducing divine sovereignty to a purely devotional dimension results in a serious conceptual contradiction.

Through a descriptive-analytical approach, this study argues that *the monotheism of sovereignty* constitutes the core criterion behind the *divine mission of prophets*. The findings reveal that Wahhabi thought conflicts with three foundational axes:
1. **Qur’anic teachings** — such as the rejection of *ṭāghūt* (false authorities) and the command to establish justice (*iqāmat al-qisṭ*);
2. **Classical exegetical positions** — including those of *Fakhr al-Rāzī* and *Ibn Kathīr*, who emphasize the comprehensive nature of *tawḥīd*;
3. **Hadithic and rational principles** — evident in the *Prophetic practice of state-building* and the *rational necessity* of linking creation with divine sovereignty.

These conclusions underscore the necessity of adopting a *holistic view of monotheism* encompassing both devotional and governance dimensions — thereby safeguarding the essential, uncorrupted message of the prophets.
Keywords
Monotheismof sovereignty
Send a message
Wahhabism
The Holy Quran
Towhid Ebadi
- قرآن کریم
1. ابن باز، عبدالعزیز بن عبدالله، مجموع الفتاوی و مقالات متنوعه، (1421)، ناشر: ریاض: یارالقاسم.
2. ابن ابی حاتم، عبدالرحمن، تفسیر القرآن العظیم، ( 1419 )، ناشر: مکتبة نزار مصطفى الباز.
3. ابن جبرین، عبدالله بن عبدالرحمن، فتاوى ابن جبرین، (1415)، ناشر: ریاض: دار الوطن.
4. ابن حجاج، مسلم بن حجاج نیشابوری، صحیح مسلم، (1411)، ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
5. ابن زکریاء، أحمد بن فارس بن زکریاء القزوینی الرازی أبو الحسین، معجم مقاییس اللغة، ( 1399 )، ناشر: دار الفکر.
6. ابن عثیمین، محمد بن صالح، تفسیر العلامة محمد العثیمین، ( 1414 )، بیجا.
7. ابن فوزان، صالح، إعانة المستفید بشرح کتاب التوحید، ( 1423 )، ناشر: مؤسسة الرسالة.
8. ابن فوزان، صالح، الإرشاد إلى صحیح الاعتقاد، ( 1412 )، بیجا.
9. ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، ( 1419 )، ناشر: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون – بیروت.
10. ابن محمد، ابوالقاسم حسین بن محمد بن مفضل معروف بالراغب الاصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ( 1404 )، ناشر: دفتر نشر الکتاب.
11. ابن منظور، محمد بن مکرم بن على أبو الفضل جمال الدین ابن منظور الأنصاری الرویفعى الإفریقى، لسان العرب، ( 1414 )، ناشر: دار صادر – بیروت.
12. ابن‌باز، عبدالعزیز بن عبدالله، فتاوى نور على الدرب، (1412)، ناشر: ریاض: الرئاسة العامة لإدارات البحوث العلمیة والإفتاء والدعوة والإرشاد.
13. ابن‌تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، مجموع الفتاوى، (1416)، ناشر: مدینه: مجمع الملک فهد لطباعة المحف الشریف.
14. ابن‌عاشور، محمد الطاهر، التحریر والتنویر، (1404)، ناشر: تونس: الدار التونسیه للنشر.
15. ابن‌عبدالوهاب، محمد بن عبدالوهاب، مؤلفات الشیخ محمد بن عبدالوهاب، (1398)، ریاض: اجمعة الامام محمد بن سعود الاسلامیه.
16. ابن‌عقیل، عبدالله بن عبدالرحمن، تفسیر ابن عقیل، (1405)، ناشر: ریاض: دار ابن الجوزی.
17. ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، (1419)، ناشر: بیروت: دار الکتب العلمیه.
18. ابن‌ماجه، محمد بن یزید، سنن ابن ماجه (1409) ناشر: بیروت: دار الفکر.
19. ابن‌هشام، عبدالملک بن هشام، السیرة النبویة لابن هشام، (1375)، ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
20. آل الشیخ، عبدالله بن محمد بن عبدالوهاب، الدرر السنیة فی الأجوبة النجدیة (1410)، ناشر: ریاض: مطابع الریاض.
21. اندلسی، محمى بن یوسف، تفسیر بحر المحیط، ( 1422 )، ناشر: دار الکتب العلمیة – لبنان: بیروت.              
22. البانی، محمد ناصر، أشرطة متفرقة ، ( بیتا )، بیجا.
23. البانی، محمد ناصر، جامع تراث العلامة الألبانی، ( 1432 )، ناشر: مرکز النعمان للبحوث، صنعاء.
24. بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، (1417). ناشر: بیروت: دار الفکر.
25. بغوی، حسین بن مسعود، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، (1415)، ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
26. بیضاوی، عبدالله بن عمر، انوار التنزیل و اسرار التأویل، (1418)، ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
27. بیهقی، احمد بن علی، تاج المصادر، ( 1366 )، ناشر: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ـ تهران.
28. ترمذی، محمد بن عیسی، سنن ترمذی، (1408). ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
29. ثعلبی، احمد بن محمد، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن (1422)، ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
30. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، (1395). ناشر: قم: نشر اسراء.
31. حسن زهیری، أبو الأشبال حسن الزهیری آل مندوه المنصوری المصری، شرح أصول اعتقاد أهل السنة للالکائی، (بیتا)، مصدر الکتاب: دروس صوتیة قام بتفریغها موقع الشبکة الإسلامیة
32. دلیمی، علی محمد، الوهابیة: بین السنة و البدعة (1420)، دمشق: مکتبة العرفان.
33. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، (1377)، ناشر: تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
34. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن (1412)، ناشر: بیروت: دار العلم.
35. رشید، مضاوی، تاریخ عربستان سعودی، (2002)، ناشر تهران: نشر ثالث.
36. زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حائ غوامض التنزیل (1418) ناشر: بیروت: دار الکتاب العربی.
37. سبحانی تبریزی، جعفر، الالهیات على هدى الکتاب و السنة و العقل، (1387)، ناشر: قم: مؤسسه امام جواد (ع).
38. سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور (1404)، ناشر: قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نفی.
39. شافعی، محمد بن ادریس، تفسیر الامام الشافعی، ( 1427 )، ناشر: دار التدمریة - المملکة العربیة السعودیة.
40. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن (1390) ناشر: قم، دفتر انتشارات اسلامی امعه مدرسین حوزه علمیه قم.
41. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان لعلوم القرآن، (1372)، ناشر: تهران: انتشارات ناصر خسرو.
42. طبری، محمد بن جریر، تفسیر الطبری، ( 1422 )، ناشر: دار هجر للطباعة والنشر.
43. طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، (1409)، ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
44. فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر).  (1407) ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
45. قرطبی، محمد بن احمد، جالامع لاحکام القرآن (1384)، ناشر: تهران: انتشارات ناصر خسرو.
46. قشیری، عبدالکریم، لطائف الاشارات، ( بیتا )، ناشر: الهیئة المصریة العامة للکتاب – مصر.
47. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، (1365). ناشر: تهران: دار الکتب الاسلامیه.
48. ماوردی، علی بن محمد، النکت و العیون (تفسیر الماوردی)، (1419)، ناشر: بیروت: دار الکتب العلمیه.
49. معلوف، لویس، المنجد فی اللغة و الأعلام، (2000)، ناشر: بیروت: دارالمشرق.
50. معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، (1381)، ناشر: تهران: انتشارات امیرکبیر.
51. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، (1374) ناشر: تهران: دار الکتب الاسلامیه.
52. نابلسی، محمد راتب، تفسیر النابلسی، ( 1437 )، بیجا.
53. نصر، سید حسین، قلب اسلام: آموزه‌های بنیادین برای زندگی معنوی، (2006)، ناشر: تهران: نشر حکمت.
54. نووی، یحیی بن شرف، شرح صحیح مسلم (1392)، ناشر: بیروت: دار احیاء التراث العربی.
55. نیشابوری، نظام‌الدین حسن بن محمد، غرائب القرآن و رغائب الفرقان، (1410)، ناشر: بیروت: دار الکتب العلمیه.
56. واحدی، ابوالحسن علی بن احمد، التفسیر البسیط، ( 1430 )، ناشر: عمادة البحث العلمی - جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة.
Hadith-Theological Research
Volume 3, Issue 2 - Serial Number 6
November 2025
Pages 87-102