Hadith-Theological Research

Hadith-Theological Research

Isnad and Theological Analysis of the “Protector of the Gazelle” Narrative in the Shi‘i Tradition: Examining Ḥadīth Authenticity and Doctrinal Implications

Document Type : Original Article

Authors
Soghra Radan 1
Seyed Hatam Mahdavinoor 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Yadegar Imam Khomeini (RA) Branch, Shahr-e Ray, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Islamic Studies, Yadegar Imam Khomeini (RA) Branch, Shahr-e Ray, Islamic Azad University, Tehran, Iran
10.22034/thr.2026.2068479.1129
Abstract
The famous narrative of the “Protector of the Gazelle,” attributed to Imam al-Riḍā (AS), is one of the most well-known tales in Shi‘i culture. Despite its widespread fame, this narrative is not found in the authoritative ḥadīth sources of either the Shi‘a or Sunnī traditions, and from the perspective of ḥadīth sciences (ʿilm al-dirāya wa-l-rijāl), it lacks a connected chain of transmission and trustworthy narrators. Using a descriptive–analytical method with a ḥadīth–theological approach, the present study examines the place of this narrative in the ḥadīth sources and analyzes its related doctrinal foundations. The findings indicate that, although the narrative is considered fabricated (mawḍūʿ) from an isnād perspective, its content is compatible with the fundamental principles of Imāmī theology, particularly the doctrines of cosmic guardianship (wilāya takwīnīyya), miracle (karāma), and intercession (shafāʿa). Moreover, evidence in some later sources suggests that the theme of the gazelle seeking refuge in the shrine of Imam al-Riḍā (AS), though devoid of transmissional authority, has been established in the Shi‘i religious memory and reproduced as a cultural–doctrinal pattern. Accordingly, distinguishing between “isnād validity” and “doctrinal–educational function” in approaching the “Protector of the Gazelle” narrative is necessary, as such a distinction both preserves scholarly integrity and maintains the narrative’s cultural and spiritual potential in reinforcing religious beliefs.
Keywords
Protector of the Gazelle, Imam al-Riḍā (AS), Fabricated Ḥadīth
Wilāya Takwīnīyya, Imāmī Theology
1. ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی، (۱۳۸۳ق)، کتاب الموضوعات، بیروت: المکتبة السلفیة.
2. ابن‌عَرَقی، علی بن محمد، (۱۴۰۰ق)، تنزیه الشریعة المرفوعة عن الأخبار الشنیعة الموضوعة، بیروت: دارالکتب العلمیة.
3. اعتصامی، پروین، (۱۳۲۰)، دیوان اشعار، تهران: کتابخانه ملی.
4. الیاده، میرچا، (۱۳۹۴)، اسطوره، رؤیا، راز، ترجمه: رؤیا منجم، تهران: فکر روز.
5. جعفریان، رسول، (۱۳۸۸)، تأملی در نهضت عاشورا، تهران: نشر علم.
6. حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد، (۱۳۹۰)، دیوان حافظ، تصحیح: قزوینی و غنی، تهران: زوار.
7. خوئی، سید ابوالقاسم، (۱۴۱۰ق)، موسوعة الإمام الخوئی، قم: مؤسسه الخوئی.
8. سبحانی، جعفر، (۱۴۱۸ق)، الحدیث الموضوع، قم: مؤسسه امام صادق(ع).
9. سبحانی، جعفر، (۱۴۱۸ق)، بحوث فی الملل و النحل، قم: مؤسسه امام صادق(ع).
10. سیوطی، جلال‌الدین، (۱۴۰۳ق)، اللآلئ المصنوعة فی الأحادیث الموضوعة، بیروت: دارالمعرفة.
11. صدوق، محمد بن علی بن بابویه، (۱۳۷۱ش)، من لا یحضره الفقیه، تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
12. صدوق، محمد بن علی بن بابویه، (بی‌تا)، عیون اخبار الرضا، قم: نشر اسلامی.
13. طوسی، محمد بن حسن، (۱۴۰۰ق)، تهذیب الأحکام، قم: دارالکتب الإسلامیة.
14. طوسی، محمد بن حسن، (بی‌تا)، الاستبصار، قم: دارالکتب الإسلامیة.
15. عطار نیشابوری، فریدالدین، (۱۳۸۵)، منطق‌الطیر، تصحیح: محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
16. فیض کاشانی، محمد محسن، (بی‌تا)، المحجة البیضاء فی تهذیب الاحیاء، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
17. فیض کاشانی، محمد محسن، (بی‌تا)، تفسیر صافی، تهران: کتابخانه اسلامیه.
18. کشی، محمد بن عمر، (۱۴۰۹ق)، اختیار معرفة الرجال، مشهد: دانشگاه مشهد.
19. کلینی، محمد بن یعقوب، (۱۴۰۷ق)، الکافی، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
20. گیرتز، کلیفورد، (۱۳۹۶)، تفسیر فرهنگ‌ها، ترجمه: آتوسا رفیعی، تهران: علمی و فرهنگی.
21. مجلسی، محمدباقر، (۱۴۰۳ق)، بحارالأنوار، بیروت: مؤسسه الوفاء.
22. ملاصدرا (صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی)، (بی‌تا)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، قم: دار إحیاء التراث العربی.
23. نجاشی، احمد بن علی، (۱۴۱۶ق)، رجال النجاشی، قم: مؤسسه النشر الإسلامی.
24. Durkheim, Émile, (2001 / 1383ش), The Elementary Forms of Religious Life, Trans. B.Parham, Tehran: Nashr Ney.
Hadith-Theological Research
Volume 3, Issue 2 - Serial Number 6
November 2025
Pages 118-130