نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، مربی، علوم قرآن و حدیث، الهیات، معارف قرآن و عترت،اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکترا، علوم قرآن و حدیث، الهیات، میبد، میبد، ایران

چکیده

حدیث در دین مبین اسلام دارای جایگاه والایی است و نقش مهمی در ارائه مفاهیم دین دارد. بسیاری از آموزه‌های دین اسلام از احادیث و روایات گرفته شده است تا آنجا که می توان ادعا کرد روایات در ردیف دوم از منابع دین پس از قرآن است. عدم درک مقصود و فهم ناقص از روایات در حکم نبود آنهاست. پیامبر و اهل بیت مطهر ایشان بر فهم درست از روایات تاکید داشته و این خود ضرورت علم فقه الحدیث را روشن می‌سازد چه آنکه فهم و تفسیر نادرست فرمایشات معصومین در طول تاریخ منجر به پیدایش فرقه ها و نحله های منحرف شده است.از این رو اندیشه وران و حدیث پژوهان مسلمان از همان آغاز صدور حدیث، دغدغه مهمی در کشف و شناسایی مراد و مقصود معصوم داشته اند. درک صحیح و معتبر از روایات نیازمند منابع معتبری است که بی توجهی به آنها سبب عدم فهم و یا برداشت اشتباه از احادیث خواهد شد. محدثان و علما در طول تاریخ همواره از قرآن به عنوان اصلی ترین منبع دین شناسی و باورهای کلامی با عناوینی چون مسلمات دینی و مذهبی و ضروریات مذهب در فهم و درک روایات بهره برده اند.نتیجه این پژوهش حاکی از آن است  که با استفاده از قرآن می توان بسیاری از روایات نادرست ،مرجحات احادیث و احتمالات موجود در معانی احادیث را تشخیص داد و با استناد به باورهای کلامی به وجه دیگری از معانی روایات دست یافت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The position of the Qur'an and theological beliefs in hadith jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Sayed Mahdi Mortazavi 1
  • Amir Hossein Rafizadeh Akhavian 2

1 Phd, Theology Instructor, University of Quran and Progeny, Isfahan, Iran

2 PhD candidate of Qur'anic and Hadith Sciences, Theology, Maybod, Maybod, Iran

چکیده [English]

Hadith has a high position in the religion of Islam and plays an important role in presenting the concepts of the religion. Many of the teachings of Islam are taken from hadiths, so much that it can be claimed that hadiths are the second source of religion after the Qur'an. Failure to understand the meaning and incomplete understanding of hadiths is tantamount to their absence. The Prophet and his Ahl al-Bayt stressed on the correct understanding of hadiths, and this in itself clarifies the necessity of the science of hadith jurisprudence, because the wrong understanding and interpretation of the sayings of Imams throughout history has led to the emergence of sects and deviant practices. Thus, hadith Muslim scholars have had an important concern in discovering and identifying the meaning and purpose of the Masum since the very beginning of the issuance of hadith. A correct and authentic understanding of hadiths requires reliable sources neglecting which will cause a lack of understanding or a wrong understanding of hadiths. In the understanding of traditions, hadith experts and scholars have always used the Qur'an as the main source of theology and theological beliefs throughout history under such titles as religious certainties and the essentials of religion. The results of this research indicate that it is possible to recognize many false narrations,  hadith priorities, and possible meanings of hadiths by using the Qur'an, and achieve other aspects of the meanings of hadiths by referring to theological beliefs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • Hadith
  • science of discourse
  • Hadith jurisprudence
  1. - قرآن کریم

    - نهج البلاغه

    1. ابن حنبل الشیبانی ،ابوعبدالله احمدبن محمد ،مسند احمدبن حنبل،بیروت،دارالفکر
    2. ابن بابویه، محمد بن علی، إعتقادات الإمامیة ،قم ، ایران،کنگره شیخ مفید، 1414 ق
    3. ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق
    4. ابوبکراحمدبن الحسین البیهقی،السنن الکبری، بیروت،دارالفکر للنشر،ط1،1416ق
    5. احمدی نورآبادی،مهدی،عرضه حدیث بر قرآن،قم،موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، 1393 ش
    6. البیضانی،قاسم،مبانی نقد متن الحدیث،قم،المرکز العالمی للدراسات الاسلامیه،1427 ق

    7. پاکتچی، احمد، نسبت میان فقه الحدیث و تفسیر قرآن ، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)، 1392 ش

    8. جمالی، احمد و همکاران،"واکاوی مبانی مرجعیت قرآن در نقد حدیث بر پایه سیره معصومان (ع)" ، دو فصلنامه تخصصی پژوهش های میان رشته ای قرآن کریم،پاییز و زمستان 1397، صص26-7

    1. حرّ عاملى، محمّدبن حسن، وسائل‏الشیعه، تحقیق مؤسسه آل‏البیت، قم، مهر، 1412
    2. حسن بگی،علی،"جایگاه و نقش باورهاى کلامی در نقد حدیث و آسیب های آن"، دو فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات فهم حدیث، سال سوم شماره دوم ، بهار و تابستان 1396
    3. خدامیان آرانی, علی اکبر، "روش فقه الحدیثی علامه مجلسی (ره) در مرآة العقول"، حدیث حوزه،بهار و تابستان1393 صص115-93

    12. خدایاری،علی نقی،"منابع و ابزارهای فقه الحدیث در امالی سید مرتضی"، علوم حدیث، زمستان 1383، صص67-54

    13. دلبری،سیدعلی،آسیب شناسی فهم حدیث،دانشگاه علوم اسلامی رضوی،مشهد،1391

    1. رییسیان،غلامرضا،"راهکارهای فهم حدیث در کتاب الاربعون حدیثاً (اربعین) شیخ بهایی"،فصلنامه علمی پژوهشی علوم حدیث،زمستان 1388، صص22-3
    2. سبحانی، جعفر، عصمةالانبیاء فی القرآن الکریم، قم، مؤسسه امام صادق، چاپ دوم، ۱۴۲۰ق
    3. شریفی، محمد و همکاران ، "روش و مبانی فهم حدیثِ علامه مجلسی در کتاب السماء و العالم"، دو فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات فهم حدیث ، بهار و تابستان 1398 ش، صص259-239

    17. طباطبایی،سیدمحمدحسین،المیزان فی تفسیر القرآن،قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم‏،1417ق

    18. طبرسی،احمد بن علی،الاحتجاج علی اهل اللجاح،مشهد،نشر مرتضی،1403 ق

    1. طوسی،محمدبن الحسن؛تهذیب الاحکام،تهران،دارالکتب الاسلامیه،1407ق
    2. طوسی،محمدبن الحسن؛ الإستبصار فیما اختلف من الأخبار, ،تهران،دارالکتب الاسلامیه،1390ق
    3. غروی نائینی،نهله،فقه الحدیث و روشهای نقد متن،تهران،دانشگاه تربیت مدرس،1379 ش
    4. فقهی زاده، عبدالهادی، عماری الهیاری، زهرا، "مبانی فقه‌الحدیثی سید عبدالله شُبَّر در مصابیح‌الأنوار فی حلّ مشکلات الأخبار"، علوم حدیث ،شماره چهارم،1390 ش ، صص89-70
    5. فقهی زاده، عبدالهادی و همکاران،" روش محمدتقی مجلسی در شرح روایات در لوامع صاحبقرانی "، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، شماره 2 ، 1392 ش ، صص175-141
    6. کلینی،محمد بن یعقوب،الکافی،تهران،دارالکتب الاسلامیه،1363ش
    7. مجلسی، محمد باقربن محمد تقی،بحارالانوارالجامعه لدررالائمه الاطهار،بیروت،دارالاحیاءالتراث العربی،1403ق
    8. مجلسى، محمدتقى بن مقصودعلى‏، لوامع صاحبقرانى مشهور به شرح فقیه‏، قم، موسسه اسماعیلیان،1414 ق
    9. مجلسی، محمدباقر، مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول ، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
    10. مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمؤمنین(ع)، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۸۶ش.
    11. میرجلیلی،علی محمد،روش و مبانی فقه الحدیث،یزد، انتشارات دانشگاه یزد، 1397 ش
    12. میرجلیلی،علی محمد،مبانی و روش فهم و نقد حدیث از دیدگاه شیخ حر عاملی در الفوائد الطوسیه،میبد، انتشارات دانشگاه آیت الله حایری میبد، 1394 ش
    13. میرجلیلى، علی محمد ، وافی مبانی و روشهاى فقه الحدیثی در آن‏ ، تهران ،مدرسه عالى شهید مطهرى رحمه الله ، 1378 ش
    14. میرجلیلی،علی محمد و همکاران ، "پیش فرضها و مبانی فهم و نقد روایات از دیدگاه امام خمینی (ره)"، دو فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات فهم حدیث ، پاییز و زمستان 1396 ش ، صص79-55
    15. ناصری کریموند،امان الله و همکاران،"مؤلفه‌های فقه الحدیثی تأیید روایات تفسیری در المیزان"، آموزه های حدیثی،پاییز و زمستان 1398، صص68-47
    16. نبوی، سیدمجید و همکاران، "واکاوی روش‌های فقه الحدیث فیض کاشانی در تفسیر صافی"، دوفصلنامه تفسیرپژوهی، شماره شانزدهم، 1400 ش، صص298-275