نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دوره دکتری فلسفه اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

چکیده

بی شک سخنان امیرالمؤمنین در باب معارف الهی از استوارترین و عالی‌ترین گفتارها به شمار می‌رود. آن حضرت در فرازی از نامه 31 نهج البلاغة خطاب به امام حسن مجتبی، می‌فرماید: «لَوْ کَانَ‏ لِرَبِّکَ‏ شَرِیکٌ‏ لَأَتَتْکَ رُسُلُهُ وَ لَرَأَیْتَ آثَارَ مُلْکِهِ وَ سُلْطَانِهِ وَ لَعَرَفْتَ أَفْعَالَهُ وَ صِفَاتِهِ». به باور ما، این سخن، در صدد اثبات توحید ربوبی خداوند سبحان است. در واقع، آن حضرت با طرح جمله‌ای شرطی که مشتمل بر یک شرط و سه تالی است، در صدد است تا با رفع توالی سه گانه، نقیض مقدم؛ یعنی نبود شریک، را نتیجه بگیرد. از آنجا که در قیاس استثنایی همواره می‌باید ملازمه میان مقدم و تالی اثبات گردد آنگاه اگر از رفع تالی بر رفع مقدم استدلال شده است، بطلان تالی نیز اثبات شود، نوشتار پیش رو عهده دار تبیین ملازمه و اثبات بطلان توالی سه گانه است. روشن است که وجود ملازمه میان مقدم و تالی در قیاس استثنایی و اثبات بطلان تالی آن، برهانی بودن آن را آشکار می‌سازد. ابن میثم بحرانی اما، فراز مذکور را استدلالی خطابی بر توحید ربوبی دانسته است. در این نوشتار پس از تبین آن دو امر مهمّ، گفتار ابن میثم را شرح داده و به نقد آن پرداخته‌ایم.      

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Ameer al-Momineen's Speech "If There Had Been a Partner with Your Lord, His Messengers Too Should Have Come to You ...": A Strong Demonstration of the Monotheism of Lord

نویسنده [English]

  • Hossein Khordoustan

PhD student of Islamic philosophy, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University, Mashhad, Iran

چکیده [English]

Undoubtedly, Ameer al-Momineen's speeches about divine teachings are among the strongest and most excellent. In a paragraph from Letter 31 of Nahj al-Balagha to Imam Hassan Mojtaba, he says: "if there had been a partner with your Lord, his messengers too should have come to you and you would have seen signs of his authority and power and you should have known his deeds and qualities." In our opinion, this statement proves the monotheism of Lord. In fact, with a conditional proposition that consists of one condition and three consequents, he wants to invalidate the antecedent by invalidating the three consequents. Since in the exceptive syllogism, the connection between the antecedent and the consequent must always be proved, then if the antecedent is rejected by rejecting the consequent, it is necessary to prove nullity of the consequent. This article is an attempt to explain the connection and proving nullity of the three consequents. It is clear that the existence of the connection between the antecedent and the consequent in the exceptive syllogism and proving nullity of its consequent shows that it is a demonstration. However, Ibn Maitham Bahrani considered the mentioned phrase to be a rhetorical proof of Lord's monotheism. In this article, after explaining those two important issues, we have explained Ibn Maitham's speech and criticized it.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ameer al-Momineen
  • Nahj al-Balagha
  • Letter 31
  • monotheism of Lord
  • Ibn Maitham Bahrani