پژوهش های حدیثی -کلامی

پژوهش های حدیثی -کلامی

نقش فقر اقتصادی در دین‌گریزی و راهکارهای حدیثی ـ کلامی مقابله با آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرج، ایران
چکیده
پدیده دین گریزی دارای ریشه‌ها و عواملی است که از آن میان می توان به مشکلات اقتصادی اشاره کرد. در این پژوهش توصیفی- تحلیلی که در جمع‌آوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای و فیش‌برداری استفاده شده، نشان داده‌ایم که بر اساس روایات اسلامی، یکی از عوامل اصلی دین‌گریزی مشکلات اقتصادی و فقر مادی است. همچنین با تکیه بر متون اسلامی به ویژه روایات و نیز دانش کلام اسلامی، توضیح داده‌ایم برطرف کردن مشکل اقتصادی و بالا بردن درک صحیح از دین و اعتقاد به خدا، آراستیگی به برخی از فضایل اخلاقی همچون صبر و امیدواری و اقدامات عملی مانند کار و تلاش، انفاق و صدقه و قناعت می‌تواند از جمله راهکارهای مقابله با این پدیده باشد. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Role of Economic Poverty in Irreligiousness and Hadith-Theological Solutions

نویسنده English

Reza Baghizadeh
Associate Professor, Department of Islamic Studies, Islamic Azad University, Karaj Branch, Karaj, Iran
چکیده English

The phenomenon of irreligiousness has its roots and causes, among which economic problems can be mentioned. In this descriptive-analytical research, which collected information from library, we have shown that according to Islamic traditions, one of the main factors of irreligiousness is economic problems and material poverty. Also, relying on the Islamic texts, especially the traditions and the Islamic theology, we have explained how to solve the economic problem and increase the proper understanding of the religion and belief in God, adornment with some moral virtues such as patience and hope, and practical measures such as work and effort  and charity, and contentment, which can be among the solutions to deal with the phenomenon.

کلیدواژه‌ها English

Religion
atheism
economy
poverty
people
speech
hadith
1. ابن ابی الحدید، عبدالحمید هبة الله، شرح نهج البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، چاپ دوم، دار احیاء التراث العربیه، 1385ق.
2. ابن عربی، اکبر محی الدین، فتوحات مکیه، مترجم محمد خواجوی، انتشارات مولی، 1393.
3. پترسون، مایکل و دیگران، عقل و اعتقاد دینی، مترجم احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، تهران، طرح نو، 1383، چاپ چهارم.
4. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، قم، دارالکتب الاسلامی، 1410ق.
5. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، دارالعلم للملایین، بی تا.
6. حرانی، ابن شعبه، تحف العقول، ترجمه محمدباقر کوه کمره ای ،تهران، انتشارات کتابچی، 1376 ش.
7. حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعه الی تحصیل ماسئل الشریعه، قم، مؤسسه آل البیت، 1409ق.
8. حکیمی، محمدرضا، الحیاه، ترجمه احمد آرام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1375.
9. حلی، حسن بن یوسف بن مطهّر، تحریر الاحکام الشریعه علی مذهب الامامیه، تصحیح سید هاشم رسولی محلاتی، علمیه قم.
10. دلشاد تهرانی، مصطفی، رهزنان دین، تهران، دریا، 1397.
11. رضی، محمد بن الحسین، نهج البلاغه، نشر امام علی(ع)، قم، 1369.
12. شکوهی، علی، عوامل و ریشه‌های دین‌گریزی، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ چهارم، 1388.
13. صدوق، محمد بن علی بن الحسین، علل الشرایع، مکتبه الداوری، قم، 1385ق.
14. -------------، الخصال، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، 1403ق.
15. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، 1396ق.
16. طوسی، محمد بن الحسن،          امالی، مؤسسه البعثة، 1414ق.
17. -------------، المبسوط فی فقه الامامیه، محقق و مصحح سید محمد تقی، تهران، المکتبه المرتضویه لاحیاء الاثار الجعفریه، 1387ش.
18. طیب، سید عبد الحسین،‌ کلم الطیب در تقریر عقاید اسلام، تهران، چاپ سوم، کتابفروشی اسلام
19. عروسی حویزی، علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق ابراهیم بهادری، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، 1320ق.
20. عطار نیشابوری، فریدالدین، مصیبت‌نامه، انتشارات سخن، 1394.
21. غزالی، محمد، احیاء علوم الدین، تهران، فردوس، 1393.
22. فراهیدی، ابوعبدالرحمن الخلیل، العین، قم، مؤسسه دار الهجره، 1405ق.
23. فیض کاشانی، محمد محسن، وافی، اصفهان، مکتبه الامام امیر المؤمنین (ع)، 1365ش.
24. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.،
25. -------------، فروع کافی، المکتبه الاسلامیه، تهران، 1388ق.
26. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، تهران، مؤسسه الوفا، 1403ق.
27. محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، 1386، چاپ هفتم.
28. -------------، منتخب میزان الحکمه، ترجمه حمیدرضا شیخی، قم، دارالحدیث، 1384 ش.
29. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1377.
30. مطهری، مرتضی، بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی، انتشارات حکمت، 1403ق.
31. -------------، بیست گفتار، شرکت افست، چاپ ششم، 1360ش.
32. -------------، مجموعه آثار، تهران، صدرا، 1378 ش.
33. مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، قم، مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، 1413ق.
34. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1362.
35. ناس، جان، تاریخ جامع ادیان، ترجمه علی اصغر حکمت، تهران، انتشارات آموزش انقلاب اسلامی، 1370.
36. نراقی، احمد، معراج السعاده، تهران موسسه مطبوعات حسینی، 1367 ش.
37. نوری، میرزاحسین، مستدرک الوسایل، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، للاحیاء التراث، 1407ق.
38. اصفهانی، ابراهیم، "نگاهی به عوامل جامعه‌شناسی و روان‌شناختی دین‌گریزی"، معرفت، ش82، 1382.
39. پاکزاد، عبدالعلی، "مهارت غلبه بر فقر مالی در قرآن"، پژوهش های قرآنی، ش 57، 1388.
40. رفیعی محمدی، ناصر، انصاری، علی رضا، "علل و ریشه‌های دین‌گریزی"، افق تبلیغ، ش اول، 1389.
41. مقام معظم رهبری، آیت الله خامنه‌ای، "بیانیه گام دوم"