پژوهش های حدیثی -کلامی

پژوهش های حدیثی -کلامی

ارزیابی روایات تفسیری آیه۱۱۴ طه توسط متکلمان،با تأکید بر دیدگاه سید مرتضی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد، گروه قرآن و حدیث، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
چکیده
یکی از آیات بحث برانگیز قرآن کریم، آیه 114 طه است که پیامبر را از عجله به قرآن، پیش از پایان یافتن وحی آن نهی کرده است: «وَ لَا تَعْجَلْ بِالْقُرْءَانِ مِن قَبْلِ أَن یُقْضىَ إِلَیْکَ وَحْیُه». اگرچه دیدگاه مشهور و بیشتر مفسران مقصود آیه شریفه را نهی پیامبر از عجله در قرائت قرآن همراه با جبرئیل، و پیش از فراغت وی از نزول آیات وحی دانسته‌اند، اما در باره این آیه چهار دیدگاه دیگر نیز مطرح شده است. در این مقاله با روش تحلیل و توصیف به ارزیابی دیدگاههای مفسران و دیدگاه مشهور در تفسیر آیه شریفه پرداخته شده، و در نهایت دیدگاه سید مرتضی در تفسیر آیه یادشده، با توجه به همسویی آن با سیاق سوره طه و هماهنگی آن با غرض اصلی این سوره، تقویت و تکمیل شده است. مطابق دیدگاه سید مرتضی، آیه شریفه پیامبر را از درخواست نزول آیاتی از قرآن، پیش از آنکه مصلحت الهی نزول آن را اقتضا کند، بازداشته است. در باره قرآن مورد درخواست پیامبر، این نظر تقویت شده که موضوع آن ناظر به مسأله جانشینی پیامبر بوده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluation of the interpretational narrations of verse 114 of Taha by theologians, with an emphasis on Seyyed Morteza's point of view

نویسنده English

Seyed Mahmoud Teyeb Hoseini
Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Research Institute of Hawzah and University, Qom, Iran
چکیده English

One of the controversial verses of the Holy Qur'an is verse 114 of Taha, which forbids the Prophet from rushing to the Qur'an before its revelation ends: "And do not hasten with the Qur'an before the revelation comes to you." Despite the famous opinion and although most of the commentators have considered the meaning of this verse to be the Prophet's prohibition to rush in reciting the Qur'an together with Gabriel, and before the revelation of the verses, four other views have been expressed about this verse. Through this descriptive-analytical study, the views of the commentators and the famous view in the interpretation of the verse were discussed, and finally, Seyed Morteza's point of view in the interpretation of the verse was reinforced and completed, given its alignment with the context of Surah Taha and its harmony with the main purpose of this Surah. According to Seyyed Morteza's view, the verse prevented the Prophet from requesting the revelation of verses from the Qur'an before the divine expediency required its revelation. Regarding the Qur'an which was requested by the Prophet, the opinion has been strengthened that its subject was related to the issue of the Prophet's succession.

کلیدواژه‌ها English

Verse 114 of Taha
Don't hurry with the Quran
Prophet's worry about forgetting the Quran
Prophet's succession
Prophet's haste in reciting revelation
1. آلوسی، سید محمود؛ روح المعانی فیر تفسیرالقرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق
2. ابن‏ابى‏حاتم، عبدالرحمن بن محمد، تفسیر القرآن العظیم (ابن ابى حاتم)، ریاض، مکتبة نزار مصطفى الباز، 1419ق.
3. ابن‏جوزى، عبدالرحمن بن على، زاد المسیر فى علم التفسیر، دار الکتاب العربی، بیروت، 1422ق.
4. ابن عاشور، بی­تا، التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، 1420ق.
5. ابن عطیه؛ عبدالحق بن غالب، المحررالوجیز فی تفسیرالکتاب العزیز، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1422ق
6. ابن‏قتیبه، عبدالله بن مسلم، تفسیر غریب القرآن (ابن قتیبه)، دار و مکتبة الهلال، بیروت، 1411ق.
7. ابن‏کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم (ابن کثیر)، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1419ق.
8. بیضاوى، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل (تفسیر البیضاوى)، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1418ق.
9. تیمی، یحیی بن سلام؛ تفسیر یحیی بن سلام التیمی البصری القیروانی، بیروت، دارالکتب العلمیه،1425ق
10. ثعلبی، احمدبن محمد؛ الکشف والبیان، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1422ق
11. ثقفی تهرانی، محمد؛ روان جاوید در تفسیر قرآن، تهران، برهان، 1398ق
12. حوى، سعید، الاساس فى التفسیر، دار السلام، قاهره، 1424ق.
13. دروزه، محمدعزه؛ التفسیر الحدیث: ترتیب السور حسب النزول، بیروت، دارالغرب الاسلامی، 1421ق
14. دینوری، عبدالله بن محمد؛ الواضح فی تفسیرالقرآن الکریم، بیروت، دارالکتب العلمیه،1424ق
15. زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن، دار المعرفة، بیروت، 1410ق.
16. زمخشری، محمودبن عمر؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دارالکتب العربی، 1407ق
17. سمرقندی، نصربن محمد؛ تفسیرالسمرقندی المسمی بحرالعلوم، بیروت، دارالفکر،1416ق
18. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر، الإتقان فی علوم القرآن، دار الکتاب العربی، بیروت، 1421ق
19. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر؛ الدرالمنثور فی التفسیربالمأثور، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، 1404ق
20. شاه عبدالعظیمی، حسین بن احمد؛ تفسیر اثناعشری، تهران، میقات، 1362ش
21. شبر، عبدالله؛ الجواهر الثمین فی تفسیرالکتاب المبین، کویت، شرکة مکتبة الألفین، 1407ق
22. شوکانی، محمد؛ فتح القدیر، دمشق، دارابن کثیر، 1414ق
23. صادقی تهرانی، محمد؛ الفرقان فی تفسیرالقرآن بالقرآن والسنة، قم، فرهنگ اسلامی، 1406ق
24. صادقی تهرانی، محمد، ترجمان فرقان، قم، شکرانه، 1388ش
25. صنعانى، عبدالرزاق بن همام، تفسیر القرآن العزیز المسمّى تفسیر عبدالرزاق، دار المعرفة، بیروت، 1411ق.
26. طباطبائی، سید محمد حسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی،1417ق
27. طبرانى، سلیمان بن احمد، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم (الطبرانى)، دار الکتاب الثقافی، اردن، 2008م.
28. طبرسى، فضل بن حسن، تفسیر جوامع الجامع، حوزه علمیه قم، مرکز مدیریت، قم، 1412ق.
29. طبرسی، فضل بن حسن؛ مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، تهران، ناصرخسرو،1372ش
30. طبری، محمدبن جریر؛ جامع البیان فی تفسیرالقرآن، بیروت، دارالمعرفة، 1412ق
31. طوسی، محمدبن حسن؛ التبیان فی تفسیرالقرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا
32. طیب حسینی، ۱۳۹۵، "حاکمیت سیاسی جامعه اسلامی و ویژگی‌های آن در سوره‌های مکی قرآن بررسی سوره طه"، مجله معرفت سیاسی، سال هفتم، شماره 15، 1395
33. طیب حسینی، سیدمحمود، پیامبر اندیشناک خلافت، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1395
34. علم الهدی، علی بن الحسین؛ تفسیر الشریف المرتضی(نفائس التأویل) بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، 1431ق
35. فخر رازی، محمدبن عمر؛ التفسیرالکبیر(مفاتیح الغیب)، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، 1420ق
36. فراء، یحیى بن زیاد، معانى القرآن (فراء)، الهیئة المصریة العامة للکتاب، قاهره، 1980 م
37. فضل الله، محمد حسین؛ من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک،1419ق
38. قاسمی، جمال الدین؛ تفسیر القاسمی المسمی محاسن التأویل، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1418ق
39. قرشی، سیدعلی اکبر، 1377ش، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت.
40. قرطبی، محمدبن احمد؛ الجامع لاحکام القرآن، تهران، ناصرخسرو،1364ش
41. قطب، سید؛ فی ظلال القرآن، بیروت، دار الشرق،1425ق
42. قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، دار الکتاب، قم، 1363ش.
43. کاشانی، ملافتح الله؛ زبدة التفاسیر، قم، بنیاد معارف اسلامی، 1423ق
44. کاشانی، ملافتح الله، منهج الصادقین فی الزام المخالفین، تهران، کتابفروشی محمدحسن علمی، 1366ش
45. ماتریدی، محمدبن محمد؛تأویلات اهل السنة(تفسیر الماتریدی)، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1426ق
46. ماوردی، علی بن محمد؛ النکت و العیون تفسیر الماوردی، بیروت، دار الکتب العلمیه، بی‌تا
47. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، تهران، بنگاه نشر و ترجمه کتاب. 1360ش
48. معرفت، محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید، قم، 1388ق.
49. مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1423ق.
50. مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1371ش.
51. نیشابورى، محمود بن ابوالحسن، إیجاز البیان عن معانی القرآن، دار الغرب الإسلامی، بیروت، 1415ق.