پژوهش های حدیثی -کلامی

پژوهش های حدیثی -کلامی

ارزیابی دلایل حدیثی «نظریه جواز تعبد به ادیان الهی و غیرالهی» بر پایه باورهای کلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسن محمدزاده 1
قربانعلی کریم زاده قراملکی 2
1 دانشجوی دکتری فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
2 دانشیار، فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
10.22034/thr.2024.2039650.1059
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی و نقد اصول و دلایل حدیثی «نظریه جواز تعبد به همه ادیان و مذاهب الهی و غیرالهی» انجام یافته است. «نظریه تعبد» یکی از آرا و نظرات دین­شناختی سیدکمال الحیدری است که آن را با محوریت قطع اصولی و با اتکاء به سه اصل اساسی مطرح نموده است. اصل اول اینکه باید در انتخاب هر دین یا اعتقادی دلیل داشت، اصل دوم این است که مطابقت دلیل با واقع شرط نیست، و اصل سوم اینکه شخص قاطع نمی­تواند برخلاف دلیل خود عمل کند. پرسش اصلی در این پژوهش آن است که چه اشکالات و نقدهایی بر دلایل حدیثی این سه اصل مذکور وارد است؟ نگارنده با تحلیل نظریه تعبد و اصول آن کوشیده است، کاستی­ها و اشکالات این اصول و ادله روایی آن را با روش تحلیلی انتقادی تبیین نماید و از این منظر نظریه تعبد را بر پایه باورهای کلامی مورد ارزیابی و نقد قرار دهد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که هیچ یک از اصول یاد شده به طور مطلق قابل دفاع نبوده و دلایل حدیثی مورد استناد کمال الحیدری دلالتی بر مدعای نظریه تعبد ندارند.
کلیدواژه‌ها
کمال الحیدری
نظریه تعبد
اصول
دلایل حدیثی
ارزیابی

عنوان مقاله English

Evaluating Hadith Evidences "Theory of Permissibility of Worshiping Divine and Non-Divine Religions" Based on Theological Beliefs

نویسندگان English

Hassan Mohammadzadeh 1
Gurbanali Karimzadeh Qaramaleki 2
1 PhD student of Islamic philosophy and wisdom, Shahid Madani University of Azerbaijan, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy and Theology, Tabriz University, Tabriz, Iran
چکیده English

This research aims to examine and critique the principles and hadith-based reasons for the "Theory of the Permissibility of Worship in All Divine and Non-Divine Religions." The "Theory of Worship" is one of the theological views of Sayyid Kamal al-Haydari, which he has presented with a focus on principled determination and based on three fundamental principles. The first principle is that there must be a reason for choosing any religion or belief, the second principle is that conformity of the reason with reality is not a condition, and the third principle is that a determined person cannot act against their own reason. The main question in this research is what objections and criticisms can be raised against the hadith-based reasons for these three aforementioned principles? Analyzing the Theory of Worship and its principles, the author has tried to explain the deficiencies and criticisms of these principles and their hadith-based reasons through an analytical critical method and, from this perspective, evaluate and critique the Theory of Worship based on theological beliefs. The findings of the research indicate that none of the aforementioned principles are absolutely defensible, and the hadith-based reasons cited by Kamal al-Haydari do not substantiate the claim of the Theory of Worship.

کلیدواژه‌ها English

Kamal al-Haydari
Theory of Worship
principles
hadith reasons
evaluation

  1. - قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند.

    1. ابن­حنبل، احمد، مسند أحمد، تحقیق شعیب الأرنؤوط و دیگران، بی­جا، مؤسسه الرسالة، 1421ق.
    2. ابن­فارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، تحقیق عبدالسلام محمدهارون، بی­جا، دارالفکر، 1399ق.
    3. ابن­منظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارصادر، چاپ سوم، 1414ق.
    4. اشعری، احمدبن عیسی، النوادر، قم، مدرسة الإمام المهدی(ع)، 1408ق.
    5. ایروانی، علی، نهایة النهایة فی شرح الکفایة، قم، مکتب الإعلام الإسلامی، 1370.
    6. بخاری، محمدبن اسماعیل، صحیح البخاری، تحقیق محمدزهیر، بی­جا، دارطوق النجاة، 1422ق.
    7. حرّ­عاملی، محمدبن حسن، وسائل الشیعة، قم، مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، بی­تا.
    8. خندان، علی­اصغر، مغالطات، قم، بوستان کتاب، چاپ هفتم، 1390.
    9. خویی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، قم، بی­نا، چاپ پنجم، 1413ق.
    10. ___، مصباح الأصول، قم، مؤسسة احیاء آثار الإمام الخویی، 1422ق.
    11. سبحانی، جعفر، اصول الحدیث و احکامه فی علم الدرایة، قم، مؤسسة الإمام الصادق(ع)، 1428ق.
    12. سیستانی، سیدعلی، منهاج الصالحین، قم، مکتبة آیت الله العظمی السید السیستانی، 1414ق.
    13. صدوق، محمدبن علی، الخصال، تحقیق علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، 1362.
    14. ___، معانی الاخبار، قم، دارالمعرفة، بی­تا.
    15. صنعانی، عبدالرزاق بن همام، المصنف، بیروت، المجلس العلمی، 1403ق.
    16. طوسی، محمد، تهذیب الأحکام، تحقیق حسن خرسان، تهران، دار­الکتب العلمیة، چاپ چهارم، 1365.
    17. ___، الفهرست، تحقیق جواد قیومی، بی­جا، مؤسسة نشر­الفقاهة، 1417ق.
    18. ___، اختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی، تحقیق حسن مصطفوی، مشهد، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، 1409ق.
    19. عیاشی، محمد، تفسیر العیاشی، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران، المطبعة العلمیة، 1380ق.
    20. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تصحیح طیب موسوی جزائری، قم، دارالکتب، چاپ سوم، 1404ق.
    21. کلینی، محمدبن یعقوب، الفروع من الکافی، تصحیح علی­اکبر غفاری، تهران، دار­الکتب الإسلامیة، چاپ سوم، 1367.
    22. ___، الکافی، تصحیح علی­اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار­الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
    23. مرادزهی، عبدالمجید، ثناءالله پانی پتی، ما ­لا­بدّ منه: احکام و مسائل فقه حنفی به زبان ساده، تعلیقه عبدالقاهر دهقان، بی­جا، فاروق اعظم، چاپ یازدهم، 1392.
    24. مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیة، قم، مدرسة الإمام علی­بن ابی طالب، چاپ سوم، 1370.
    25. نسائی، احمد، السنن الکبری، إشراف شعیب الأرناؤوط، بیروت، مؤسسة الرسالة، 1421ق.
    26. ولایی، عیسی، فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، تهران، نشر نی، چاپ ششم، 1387.
    27. هیک، جان، فلسفه دین، ترجمه بهزاد سالکی، تهران، انتشارات الهدی، 1390.

    منابع اینترنتی:

    1. آپارات، https://www.aparat.com
    2. سایت شخصی کمال الحیدری، http://alhaydari.com
    3. سایت مدرسه فقهی امام محمدباقر(ع)، https://mfeb.ir

     

پژوهش های حدیثی -کلامی
دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
شماره بهار و تابستان 1403
تیر 1403
صفحه 45-57