پژوهش های حدیثی -کلامی

پژوهش های حدیثی -کلامی

بررسی تطبیقی دیدگاه صالح آل شیخ و علوی المالکی پیرامون مشروعیت تبرّک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌پژوه سطح 3، موسسه آموزش عالی ائمه اطهار، مشهد، ایران
2 دانش‌آموخته دکتری، گروه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
آموزۀ تبرّک، به‌عنوان یکی از مفاهیم محوری در سنت اسلامی، همواره موردتوجه و تفسیرهای گوناگون قرارگرفته است. در این میان، دو دیدگاه متمایز از سوی شیخ صالح بن عبدالعزیز آل الشیخ و سید محمد بن علوی المالکی الحسنی، در فهم دامنه و مشروعیت این آموزه شکل گرفته است. این پژوهش با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و با هدف بررسی تطبیقی آرای این دوعالم برجسته، به واکاوی مبانی، استدلال‌ها و نتایج دیدگاه‌های ایشان در خصوص تبرّک می‌پردازد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که درحالی‌که هر دو اندیشمند بر توحید و اجتناب از شرک در مسئله تبرّک تأکیددارند، در تعیین مصادیق مشروع آن اختلاف‌نظر اساسی دارند. شیخ صالح آل الشیخ، با تکیه بر اصل لزوم نص صریح و سیرۀ متواتر، دایرۀ تبرّک مشروع را محدود به ذات و آثار پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله و سلم) در زمان حیات ایشان می‌داند. در مقابل، سید محمد بن علوی المالکی الحسنی، با توجه به فهم گسترده‌تر از مفهوم توسل و اعتباربخشی به سیرۀ عملی صحابه پس از وفات پیامبر (صلی‌الله علیه و آله و سلم)، دایرۀ جواز تبرّک را شامل آثار ایشان، صالحان و اماکن متبرّکه نیز می‌داند، مشروط بر عدم اعتقاد به تأثیر استقلالی این وسائط.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Views of Saleh Al-Sheikh and Alawi Al-Maliki on the Legitimacy of Tabrak

نویسندگان English

Sajad Chehregosha 1
Mojtaba Moradimaki 2
1 MA Student, Member of the Foundations of Salafism Working Group, Theological Schools, Emam Atahar Higher Education Institute, Mashhad, Iran
2 PhD Graduate, Department, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

The concept of Tabarruk (seeking blessings), as one of the central notions in Islamic tradition, has always been a subject of interest and varying interpretations. Among these interpretations, two distinct perspectives have emerged from Sheikh Saleh bin Abdulaziz Al-Sheikh and Sayyid Muhammad bin Alawi Al-Maliki Al-Hasani regarding the scope and legitimacy of this concept. This research, adopting a descriptive-analytical approach, aims to conduct a comparative analysis of the views of these two prominent scholars by examining their foundations, arguments, and conclusions on the topic of Tabarruk. The findings of this study indicate that while both thinkers emphasize Tawhid (monotheism) and the avoidance of shirk (polytheism) in the issue of Tabarruk, they have fundamental disagreements over the determination of its legitimate instances. Sheikh Saleh Al-Sheikh, relying on the principle of explicit textual evidence and the uninterrupted practices of the Prophet Muhammad (peace be upon him), limits the scope of legitimate Tabarruk to the person and relics of the Prophet during his lifetime. In contrast, Sayyid Muhammad bin Alawi Al-Maliki Al-Hasani, with a broader understanding of the concept of Tawassul (intercession) and validation of the practical traditions of the companions after the Prophet's passing, extends the permissibility of Tabarruk to include his relics, pious individuals, and sacred places, provided there is no belief in the independent efficacy of these intermediaries. If you need further refinements or additional translations of similar content, feel free to ask!

کلیدواژه‌ها English

Sale Al-Sheikh
AlawiAl-Maliki
blessing
polytheism
innovation
  1. - قرآن کریم

    1. ابن باز، عبدالعزیز، فتاوى نور على الدرب، جمع وترتیب: الدکتور محمد بن سعد الشویعر، بی جا، 1420ق.
    2. ابن حجرعسقلانی، احمد بن علی، فتح الباری بشرح صحیح البخاری، بی جا،1417ق.
    3. ابن عثیمین، محمد بن صالح، مجموع فتاوى ورسائل العثیمین،جمع وترتیب: فهد بن ناصر بن إبراهیم السلیمان، دار الوطن - دار الثریا، چاپ اخیر، 1413ق.
    4. ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، بیروت، لبنان: دارالفکر،1415ق.
    5. ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغه، تحقیق: هارون، عبدالسلام محمد، ایران:قم، مکتب الإعلام الإسلامی،1404ق.
    6. ابن فوزان، صالح ابن فوزان، کتب العقیده، بی جا، المکتبه الشامله، بی‌تا.
    7. ابن قدامه، عبدالله بن احمد، المغنی لابن قدامه، عربستان: ریاض، دارعالم الکتب، 1417ق.
    8. ابن قیم، محمد بن ابی بکر، الروح، تحقیق: رمضان ابراهیم محمد، بیروت لبنان، دارالفکرالعربی، 1996ق.
    9. ابن منظور، محمد بن مکرم بن على، لسان العرب، بیروت: دارصادر،1414ق.
    10. اسرار ثامر هادی العبیدی، محدث الحجاز السید محمد بن علوی المالکی، وجهوده الکلامیه، مکتبه امیر، دار الفتح، بی‌تا.
    11. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، العقیده الشیخ الصالح آل شیخ، بی جا، بی‌تا.
    12. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، «صفحته الرسمیة».
    13. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، التکمیل لما فات تخریجه من إرواء الغلیل. الریاض، دار العاصمة للنشر والتوزیع، چاپ اول، 1417ق.
    14. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، التمهید لشرح کتاب التوحید، دار التوحید، چاپ اول،1424ق.
    15. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، المعیار لعلم الغزالی فی کتابه السنة النبویة، بی جا، چاپ اول، 1410ق.
    16. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، شرح الأربعین النوویة، بی جا، بی تا.
    17. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، شرح العقیدة الطحاویة، بی جا،1420ق.
    18. آل الشیخ، صالح بن عبدالعزیز، هذه مفاهیمنا، إدارة المساجد والمشاریع الخیریة الریاض، چاپ دوم،1422ق.
    19. بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، قاهره – مصر، وزارة الاوقاف، المجلس الاعلی للشئون الاسلامیة، لجنة إحیاء کتب السنة،1410ق.
    20. البیاتی، صباح علی، التبرک بالصالحین والاخیار والمشاهد المقدسه، بی جا، المجمع العالمی لاهل البیت،1426ق.
    21. جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، کلیة أصول الدین.

    الجمعیة الفقهیة السعودیة، «أصحاب المعالی والفضیلة أعضاء المجلس».

    1. الدکتور محمد علوی المالکی الحسنی، مفاهیم یجب ان تصحح، بی جا، بی‌تا.
    2. دوست محمدی، میثم و کریمی والا، محمدرضا (تابستان 1395)، «بررسی و تقویت نقدهای علوی المالکی بر بن عثیمین درباره توسل»، مجله تحقیقات کلامی، شماره 13.
    3. راغب، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، تصحیح: داوودی، صفوان عدنان، بیروت – لبنان: دار الشامیة، 1412ق.
    4. رضوی، محمدو ممتحن، مهدی، (1390ش)، «نقد قرآنی روائی آراء وهابیان در ارتباط با موضوع تبرک»، مجله مطالعات قرآنی، ش 7.
    5. الرئاسة العامة للبحوث العلمیة والإفتاء. «ثناء العلماء على سماحة الشیخ صالح بن عبدالعزیز آل الشیخ».
    6. الرئاسة العامة للبحوث العلمیة والإفتاء. «مجموع فتاوى ومقالات متنوعة».
    7. سبحانی تبریزی، جعفر، بحوث فی الملل و النحل، ایران: قم، مؤسسة الإمام الصادق علیه‌السلام،1427ق.
    8. سمهودی، علی بن عبدالله، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، بیروت، لبنان، دار الکتب العلمیه،2006م.
    9. رئیسی، علی، نقد مبانی و آرای وهابیت از دیدگاه رمضان البوطی، حسن فرحان المالکی، محمد بن علوی المالکی و حسن سقاف، سازمان حج و زیارت. حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارات – تهران.
    10. قاضی‌زاده، حسین و قاضی‌زاده، علیرضا (پاییز 1402)، «تبرک از دیدگاه امامیه»، مجله سراج منیر، شماره 51.
    11. قسطلانی، احمد بن محمد، ارشادالساری لشرح صحیح البخاری، لبنان، بیروت: دار الفکر للطباعه والنشر والتوزیع،1431ق.
    12. محیطی، مرتضی (1395ش)، «بررسی و نقد دیدگاه وهابیان درباره تبرک با نگاهی به تفسیر آیه اذهبوا بقمیصی»، مجله سراج منیر، شماره 21.
    13. نووی، یحیی بن شرف، شرح صحیح مسلم، قاهره – مصر: المطبعة المصریة بالأزهر،1347ق.
    14. ورتابی کاشانیان، مصطفی (تابستان 1394)، «نقد دیدگاه وهابیت در مسئله تبرک با تکیه بر نظر علمای معاصر وهابی»، مجله سراج منیر، شماره 18.